Fransa 15 Yaş Altına Sosyal Medyayı Yasakladı: AB’de İlk

Fransa Parlamentosu, 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan yasayı 21 Temmuz 2026’da kabul etti. Böylece Fransa, çocuklara topyekûn sosyal medya yasağı getiren ilk Avrupa Birliği ülkesi oldu. Yasa eylül ayında yürürlüğe girecek; aynı düzenleme liselerde cep telefonu kullanımını da yasaklıyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron kararı “büyük bir adım” diye niteledi.

Oylama, meclisin iki kanadında da geçti. Yasak, Macron’un ikinci döneminin öne çıkan projelerinden biriydi. Ülke daha önce 15 yaş altı için ebeveyn onayı şartı getirmişti; yeni yasa bunu tamamen erişim yasağına çeviriyor. Dijital Bakan Anne Le Henanff, uygulamanın nasıl işleyeceğini tek cümleyle anlattı: “Kişi 15 yaşından küçükse hesap kapatılacak.”

Yasak tam olarak neyi kapsıyor?

Düzenleme iki başlıkta ilerliyor. Birincisi, 15 yaşından küçüklerin Instagram, TikTok, Snapchat gibi platformlarda hesap açması engelleniyor; mevcut hesaplar kapatılacak. İkincisi, liselerde ders saatlerinde telefon yasağı geliyor. Fransa’da ortaokullarda telefon yasağı zaten yürürlükteydi, şimdi sıra liselerde.

Hükümet, yaş doğrulamasının kullanıcıların kişisel verilerini koruyacak biçimde yapılacağını söylüyor. Le Henanff, verilerin platformlarda saklanmayacağını vurguladı. Macron ise kararı duyururken şunu ekledi: “Çocuklarımızı ve gençlerimizi korumak söz konusu olduğunda Fransa Avrupa’ya öncülük ediyor.” Paris, benzer bir sınırlamayı tüm Avrupa Birliği’ne yaymak için de bastırıyor.

Yasanın merkezinde tek bir teknik soru duruyor: platformlar bir kullanıcının gerçek yaşını nasıl bilecek? Bugün çoğu uygulamada yaş, kayıt sırasında girilen bir tarihten ibaret; çocuklar bu kutuyu rahatça geçiyor. Ciddi bir yaş doğrulaması ise kimlik belgesi, banka kartı ya da yüz analizi gibi yöntemler gerektirebilir. İşte eleştirilerin dayandığı nokta da bu: yalnız çocukları değil, sisteme giren herkesi kimliklendirme riski.

Yasak nasıl uygulanacak, eleştiriler ne?

Asıl tartışma burada. Yasaya karşı çıkan sol parti La France Insoumise (Boyun Eğmeyen Fransa) milletvekilleri üç itiraz sıraladı: düzenlemenin anayasaya uygunluğunun belirsiz olduğu, çevrimiçi anonimliği fiilen bitireceği ve uygulanmasının neredeyse imkânsız olduğu. Çünkü yaşı gerçekten doğrulamak, herkesten kimlik ya da yüz taraması istemek anlamına gelebilir; bu da yetişkinlerin gizliliğini zorlar.

Benzer bir tartışma Avustralya’da da yaşanmıştı; orada 16 yaş altı için getirilen yasağın denetimi hâlâ konuşuluyor ve platformların yaşı nasıl kontrol edeceği bir türlü netleşmedi. Fransa örneği, aynı soruyu Avrupa’nın ortasına taşıyor. Kıtada İspanya, İtalya ve Yunanistan gibi ülkeler de çocukların çevrimiçi güvenliği için sıkılaştırma sinyali veriyordu; Paris’in attığı adım muhtemelen onlara da örnek olacak.

Peki bu yasak çocukları gerçekten korur mu, yoksa onları VPN’lere ve sahte hesaplara mı iter? Cevabı önümüzdeki aylar gösterecek. Kesin olan şu: dünyanın en büyük ekonomilerinden biri olan Fransa, “çocuk ve sosyal medya” tartışmasında artık seyirci değil, kural koyan taraf. Yasa eylülde yürürlüğe girdiğinde asıl sınav teknik uygulamada verilecek: bir çocuğun yaşını, yetişkini fişlemeden nasıl doğrularsınız? Cevap netleşene kadar bu adım, niyeti güçlü ama uygulaması tartışmalı bir ilk olarak kalıyor.