Venezuela’daki depremlerde ölü sayısı 5.278’e çıktı

Venezuela’da 24 Haziran’da meydana gelen iki büyük depremde hayatını kaybedenlerin sayısı 5 bin 278’e yükseldi. Başkent Caracas’ın yaklaşık 160 kilometre batısında, yalnız 39 saniye arayla gerçekleşen 7,5 ve 7,2 büyüklüğündeki depremler, ülkenin 1900’den bu yana yaşadığı en güçlü sarsıntılar oldu. Yetkililer, enkaz kaldırma ve yaralıların tedavisi sürerken can kaybının daha da artabileceğini belirtiyor.

Felaketin boyutu, aradan haftalar geçmesine rağmen netleşmeye devam ediyor.

Depremler neden bu kadar yıkıcı oldu?

İki sarsıntı, sıradan bir artçı-öncü ilişkisinden farklıydı. Bilim insanları bu olayı “deprem ikizi” (doublet) olarak tanımlıyor: neredeyse aynı dalga biçimine ve odak noktasına sahip iki ayrı büyük depremin peş peşe olması. 7,5 ve 7,2 büyüklüğündeki sarsıntıların yalnız 39 saniye arayla, yerleşim yoğun bir bölgede gerçekleşmesi, hasarı katladı. Zaten birinci depremle hasar gören yapılar, ikinci sarsıntıya dayanamadan çöktü.

Bölgenin nüfus yoğunluğu ve yapı stokunun deprem dayanımı da tabloyu ağırlaştırdı. Sonuçta 250’den fazla bina hasar gördü ya da tamamen yıkıldı; birçok kişi enkaz altında kaldı, çevredeki araçlar ve altyapı zarar gördü.

Bölgede son durum ne?

Resmî verilere göre depremler yaklaşık 12 bin kişiyi evsiz bıraktı. Tahmini maddi hasarın 6,7 milyar dolar civarında olduğu belirtiliyor. Uluslararası yardım da hızla devreye girdi; ABD, Venezuela’ya 150 milyon dolarlık yardım açıkladı. Barınma alanları, sahra hastaneleri ve yardım dağıtım merkezleri kuruldu; binlerce kurtarma ve sağlık görevlisi bölgede çalışıyor. Yaralananların sayısının da binlerle ifade edildiği, bu kişilerin önemli bölümünün tedavisinin sürdüğü aktarılıyor.

Yine de ihtiyaç, sahadaki kapasitenin önünde gidiyor. Temiz su, ilaç ve geçici barınma en acil başlıklar arasında. Yaralı sayısının binlerle ifade edilmesi, hastanelerdeki yükü de ağırlaştırıyor.

Depremlerin akşam saatlerinde, yerel saatle 18.00 sularında meydana gelmesi de kayıpları artıran etkenlerden biri oldu; birçok kişi o saatte evindeydi. Bölgede artçı sarsıntılar da sürüyor. Bu sarsıntılar, ilk iki depremde hasar görüp henüz yıkılmamış binalar için ek tehdit oluşturuyor. O yüzden arama-kurtarma ekipleri hasarlı yapılara girişte ihtiyatlı davranıyor, halk güvenli alanlarda tutulmaya çalışılıyor. Uzmanlar, büyük bir depremin ardından artçıların haftalarca, kimi zaman aylarca hissedilebileceğini hatırlatıyor.

Kalıcı hasarın onarımının ise uzun sürmesi bekleniyor. Yıkılan konutların yeniden inşası, altyapının onarımı ve evsiz kalan on binlerce kişinin kalıcı barınmaya kavuşturulması yılları alabilir. Böyle büyük felaketlerde asıl mücadele, ilk günlerin ardından başlayan uzun toparlanma döneminde veriliyor. Enkaz kaldırma tamamlandıkça can kaybı rakamlarının bir süre daha güncellenmesi bekleniyor.

İkiz deprem (doublet) nedir?

Deprem ikizi, sismolojide görece nadir görülen bir olay. İki ayrı depremin birbirine çok yakın konumda, çok kısa aralıkla ve neredeyse aynı özelliklerde meydana gelmesi anlamına geliyor. Bu tür durumlarda ikinci deprem, ilkinin oluşturduğu gerilimin başka bir fay parçasına aktarılmasıyla tetiklenebiliyor. Venezuela örneğinde iki sarsıntının 39 saniye arayla gelmesi, yapıların ilk darbenin ardından toparlanmasına fırsat vermedi. Uzmanlar, bu yüzden doublet depremlerin tek bir büyük depremden daha ölümcül sonuçlar doğurabildiğini vurguluyor.