Üretici enflasyonu haziranda yıllık yüzde 28,78 oldu

Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) göre yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) haziranda aylık yüzde 1,37, yıllık ise yüzde 28,78 arttı. Yılın ilk yarısında, yani aralık 2025’e kıyasla artış yüzde 16,63 oldu. On iki aylık ortalamalara göre değişim ise yüzde 28,74 seviyesinde gerçekleşti.

Üretici fiyatları, sanayicinin fabrika çıkışında uyguladığı fiyatları ölçer. Bu yüzden çoğu zaman market rafına, yani tüketici enflasyonuna yansıyacak baskının erken habercisi kabul edilir.

Yİ-ÜFE nedir, neyi ölçer?

Yurt içi üretici fiyat endeksi, üreticilerin sattığı mal ve hizmetlerin fabrika çıkış fiyatlarındaki değişimi takip eder. Kısaca maliyet cephesinin sıcaklığını gösterir. Üreticinin ödediği fiyat arttığında, bu maliyet bir süre sonra tüketiciye de yansıma eğilimi taşır. Bu nedenle ekonomistler Yİ-ÜFE’yi, tüketici fiyatlarındaki (TÜFE) gidişat için öncü bir sinyal olarak izler.

Hangi sektörler öne çıktı?

Yıllık bazda en sert artış madencilik ve taş ocakçılığında yaşandı: yüzde 52,36. İmalat sanayisi yüzde 29,8, su ve atık yönetimi yüzde 29,26 arttı. Buna karşılık elektrik, gaz ve buhar üretiminde yıllık artış yüzde 4,12’de kaldı; bu kalem, genel endeksi aşağı çeken ana etken oldu.

Aylık tarafta tablo biraz farklı. Haziranda elektrik-gaz yüzde 7,1, madencilik yüzde 7,03 zamlanırken, imalat sanayisindeki aylık artış yüzde 0,82 gibi ılımlı bir seviyede kaldı. Enerji ana grubu ise aylık yüzde 0,3 geriledi.

Tüketici enflasyonu için ne anlama geliyor?

Ana sanayi gruplarına bakıldığında yıllık artışlar dayanıksız tüketim mallarında yüzde 32,11, enerjide yüzde 30,13, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 29,86 oldu. Sermaye malları yüzde 21,87 ile en yavaş yükselen grup. Bu tablo, maliyet baskısının özellikle günlük tüketim ürünlerinde hâlâ hissedildiğini gösteriyor. Üretici tarafındaki seyir, önümüzdeki dönemde tüketici enflasyonunun ne yönde ilerleyeceğine dair önemli bir ipucu sunuyor.

Peki bu rakamlar günlük hayata nasıl yansır? Üretici fiyatlarındaki artış, bir malın market rafına ulaşana kadarki maliyetini yükseltir. Fabrikada, tarlada ya da madende oluşan zam, zamanla ürünün etiket fiyatına da sirayet edebilir. Bu yüzden yüksek Yİ-ÜFE, tüketicinin cebini bir süre gecikmeyle de olsa etkileme potansiyeli taşır.

TÜİK verileri, dezenflasyon sürecinin devam ettiği ama bazı sektörlerde maliyet baskısının sürdüğü bir tabloya işaret ediyor. Enerji kaleminin yıllık bazda düşük kalması genel tabloyu yumuşatırken, madencilik ve dayanıksız tüketim gibi başlıklardaki yüksek artışlar dikkat çekiyor. Piyasa, temmuz ayı verilerini ve Merkez Bankası’nın faiz kararını yakından izliyor.