12 Ağustos Tam Güneş Tutulması: Türkiye’den Görülecek mi?

12 Ağustos 2026’da, 1999’dan bu yana Avrupa anakarasını karartacak ilk tam Güneş tutulması yaşanacak. Kuzey Rusya, Doğu Grönland, İzlanda’nın batısı ve İspanya’nın kuzeyi tam tutulmayı görecek; en uzun tam evre 2 dakika 18 saniye sürecek. Türkiye’den ise izlenemeyecek: TÜBİTAK Ulusal Gözlemevleri’ne göre tutulmanın Türkiye saatiyle yaklaşık 20.47’deki zirvesinde Güneş ülkemizde çoktan batmış olacak. Yine de tutulma, NASA ve Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) canlı yayınlarından izlenebilecek.

Tam tutulma, Ay’ın Güneş’i tamamen örttüğü ve gökyüzünün birkaç dakikalığına gündüz vakti karardığı nadir bir olay. Bu kez tam gölge kuşağı oldukça dar bir şeritten geçiyor ve Avrupa’da yalnız İspanya’nın kuzeyi ile Portekiz’in ufak bir köşesi bu şeridin içinde kalıyor.

Tutulma nereden ve saat kaçta görülecek?

Tam gölgenin izleyeceği yol Sibirya üzerinden başlıyor; Doğu Grönland ve İzlanda’nın batı kıyısını geçtikten sonra İspanya’nın kuzeyine ulaşıyor. İzlanda ve Grönland’da tutulma öğleden sonra geç saatlerde, İspanya’da ise akşam, gün batımından hemen önce doruğa çıkacak. İspanya için resmî başlangıç saati 17.34 olarak verildi; olay Atlas Okyanusu üzerinde 21.58’de sona erecek. Tam tutulma şeridi dışında kalan geniş bir alan, yani Avrupa’nın büyük bölümü, Kanada, Kuzey ABD’nin bir kısmı ve Kuzeybatı Afrika kısmi tutulmaya tanık olacak. Bu dar gölge kuşağının dışında kalanlar için gökyüzü tümüyle kararmayacak; Güneş’in yalnız bir bölümü Ay tarafından örtülecek.

Türkiye’den güneş tutulması görülecek mi?

Kısa yanıt: hayır. TÜBİTAK’ın açıklamasına göre tutulmanın en yoğun anı Türkiye saatiyle 20.47 civarında gerçekleşecek, ancak bu saatte Güneş yurdumuzun büyük bölümünde ufkun altına inmiş olacak. Yani gökyüzü tutulma nedeniyle kararmayacak. Bu, 11 Ağustos 1999’daki ünlü tutulmayla tam bir tezat oluşturuyor; o tarihte tam gölge kuşağı doğrudan Türkiye’nin üzerinden geçmiş, ülkenin kuzeyi gündüz vakti kararmıştı. Bu kez izlemek isteyenler için tek yol, kurumların internet üzerinden yapacağı canlı yayınlar. Türkiye’ye çok daha yakın bir fırsat ise 2 Ağustos 2027’de gelecek; o tam tutulmanın gölge kuşağı Kuzey Afrika ve Ortadoğu üzerinden geçecek.

Güneş tutulması güvenli nasıl izlenir?

Tutulmayı canlı görebilecek bölgelerdekiler için en önemli konu göz sağlığı. Güneş’e, kısmen örtülü olsa bile, çıplak gözle bakmak retinada kalıcı hasara yol açabilir. Güneş gözlüğü bu iş için yeterli değildir. Doğru yöntem, ISO 12312-2 standardına uygun sertifikalı tutulma gözlükleridir. Bu gözlükler yoksa iğne deliği (pinhole) yöntemiyle Güneş’in görüntüsü bir yüzeye düşürülerek dolaylı biçimde izlenebilir. Teleskop veya dürbünle bakmak, uygun Güneş filtresi olmadan ciddi tehlike oluşturur. Cep telefonu kamerasını filtresiz doğrudan Güneş’e çevirmek de hem gözü hem cihazın sensörünü riske atar.