Pankreas kanserinde deneysel ilaç yaşamı ikiye katladı

İleri evre pankreas kanserinde denenen yeni bir ilaç, hastaların ortalama yaşam süresini neredeyse ikiye katladı. Uluslararası bir ekibin yürüttüğü çalışmada deneysel ilacı kullanan hastalar ortalama 13,2 ay yaşarken, standart kemoterapi alan grupta bu süre 6,7 ayda kaldı. Sonuçlar, uzun yıllardır tedavisinde kayda değer bir ilerleme sağlanamayan bu kanser türü için umut verici bir kapı araladı.

Araştırmaya, daha önce tedavi görmüş ancak hastalığı ilerlemeye devam eden yaklaşık 500 pankreas kanseri hastası katıldı. Hastalar rastgele iki gruba ayrıldı: bir gruba günlük olarak deneysel ilaç, diğerine ise standart kemoterapi uygulandı. Yaşam süresindeki farkın yanı sıra, hastalığın ilerlemeden seyrettiği süre de deneysel ilaç kullananlarda 7,2 aya çıkarken kemoterapi grubunda 3,5 ay dolayında kaldı.

İlacı asıl dikkat çekici kılan, çalıştığı yol. Pankreas kanserlerinin büyük bölümünde tümörü büyüten temel etken, KRAS adı verilen mutasyona uğramış bir protein. Söz konusu mutasyon vakaların yüzde 90’ından fazlasında karşımıza çıkıyor ve kanser hücrelerine adeta durmaksızın çoğalma emri veriyor. Yeni ilaç ise doğrudan bu bozuk proteini hedefliyor. Onu bloke edip tümörün yakıtını kesmeyi amaçlıyor.

Bu sonuçlar neden bu kadar önemli?

Pankreas kanseri, teşhis ve tedavisi en zor kanserlerin başında geliyor. Genellikle erken evrede belirti vermediği için çoğu hasta, hastalık ilerlediğinde tanı alıyor. Sonuç ağır oluyor. Dünya genelinde pankreas kanserinde beş yıllık sağkalım oranı hâlâ yüzde 15’in altında seyrediyor. Geç tanı hem tedavi seçeneklerini daraltıyor hem de yaşam beklentisini ciddi biçimde düşürüyor. Son yıllarda birçok kanser türünde sağkalım oranları belirgin şekilde yükselirken, pankreas kanserinde tablo uzun süredir yerinde saymıştı.

Böyle bir tabloda ortalama yaşam süresini 6,7 aydan 13,2 aya taşımak, aylarla ölçülen bir hastalık için küçümsenecek bir kazanım değil. Üstelik deneysel ilacı kullanan hastalarda, tedavinin yarıda bırakılmasına yol açan ağır yan etkiler kemoterapi grubuna kıyasla daha az görüldü. Yani hastalar hem daha uzun yaşadı hem de bu süreyi görece daha iyi bir yaşam kalitesiyle geçirdi.

İlaç ne zaman yaygınlaşır?

Umut verici sonuçlara rağmen aceleci olmamakta fayda var. Söz konusu ilaç hâlâ deneysel aşamada; yani rutin tedaviye girmesi için düzenleyici kurumların onayı ve daha geniş hasta gruplarında doğrulama gerekiyor. Bilim insanları, bulguların özellikle KRAS mutasyonu taşıyan hastalar için yol gösterici olduğunu, ancak her hasta profilinde aynı etkinin görülüp görülmeyeceğinin ileri çalışmalarla netleşeceğini vurguluyor.

Yine de bu araştırma, kanser tedavisinde son yılların yükselen yaklaşımını bir kez daha doğruluyor: hastalığı geniş çaplı zehirlemek yerine, onu büyüten spesifik molekülü hedef almak. Hedefe yönelik bu tür tedaviler yaygınlaştıkça, bugün “en zor” denilen kanserlerin de yarın yönetilebilir hastalıklara dönüşmesi ihtimali güçleniyor. Peki bu yaklaşım, önümüzdeki yıllarda pankreas kanserini kronik ama yaşanabilir bir hastalığa çevirebilir mi?