Kene yapışınca ne yapmalı? Uzmandan panik yapmama uyarısı

Vücuduna kene yapışan kişi panik yapmadan keneyi mümkün olan en kısa sürede uzaklaştırmalı. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Adem Keskin, kene temasında paniğe gerek olmadığını, ancak durumu ihmal etmenin de doğru olmadığını belirtti. Keskin’e göre kırsalda sağlık kuruluşuna hızlı ulaşım yoksa, patojenlerin vücuda salınmasını önlemek için kene vakit kaybetmeden çıkarılmalı; bu işlem ileri teknik bilgi gerektirmiyor. Türkiye’de kene kaynaklı Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi’nde ölüm oranı yüzde 4-5 düzeyinde; hastaların yüzde 90’dan fazlası ise tamamen iyileşiyor.

Uzmanın hatırlattığı bir gerçek de var: Kene uçamaz, zıplayamaz, atlayamaz. Yani insana genellikle ot ve çalılara temasla bulaşıyor.

Kene yapışınca ne yapmalı, ne yapmamalı?

En önemli iki başlık panik yapmamak ve keneyi ihmal etmemek. Prof. Dr. Keskin, kene fark edilir edilmez sağlık kuruluşuna başvurmanın en doğru yol olduğunu vurguluyor. Ancak bunun mümkün olmadığı kırsal koşullarda kene bekletilmeden çıkarılmalı. Çıkarma sonrasında bölgenin izlenmesi, ateş, halsizlik veya kanama gibi belirtiler ortaya çıkarsa gecikmeden sağlık kuruluşuna gidilmesi öneriliyor. Bu bir tıbbi tavsiye değil; uzmanın kamuoyuyla paylaştığı genel bilgilendirme.

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ne kadar tehlikeli?

Kenelerin en çok merak edilen yönü, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) ile ilişkisi. Hastalığın ana taşıyıcısı Hyalomma grubuna ait keneler. İyi haber şu: Türkiye’de hastalığa yakalananların yüzde 90’dan fazlası tamamen iyileşiyor. Ölüm oranı ise yüzde 4-5 seviyesinde. Yani hastalık ciddiye alınması gereken bir tablo olsa da, büyük çoğunluk sağlığına kavuşuyor. KKKA son yıllarda yalnız Türkiye’de değil, İspanya ve Portekiz gibi ülkelerde de görülmeye başlandı.

Risk her mevsim aynı değil. Keneler özellikle ilkbahar ve yaz aylarında, Hyalomma marginatum türünün aktivitesi arttığında daha yoğun. Otluk alanlar ve meralar, temas riskinin en yüksek olduğu yerler arasında; buralarda geçirilen zaman arttıkça alınması gereken önlem de artıyor. Bu nedenle özellikle yaz aylarında kırsala gidenlerin tedbiri elden bırakmaması öneriliyor.

Keneden korunmanın yolları neler?

Korunma, tedaviden çok daha kolay. Uzmanların önerdiği birkaç basit önlem riski belirgin biçimde azaltıyor. Açık renkli kıyafet giymek, keneyi kumaş üzerinde erkenden fark etmeyi kolaylaştırıyor. Pantolon paçalarını çorabın içine sokmak ve bel kısmını kemer ya da kuşakla sıkıca kapatmak, kenenin tene ulaşmasını zorlaştırıyor. Bunlara ek olarak kene kovucu ürünler de koruma sağlıyor. Piknik, kamp, tarla ve bahçe gibi otluk ortamlarda bu önlemler daha da önem kazanıyor.

Evcil hayvanlar da unutulmamalı. Köpek ve kediler, kırsaldan keneleri eve taşıyabildiği için düzenli kontrol edilmeli. Bir kene fark edildiğinde onu ezmek, patlatmak ya da üzerine kolonya, sigara gibi maddeler uygulamak yerine, mümkünse doğrudan bir sağlık kuruluşuna başvurmak en güvenli yol olarak öne çıkıyor. Kısacası erken davranmak, kene konusunda elimizdeki en büyük avantaj.

Kırsalda vakit geçirenler için altın kural, dönüşte vücudu dikkatlice kontrol etmek. Koltuk altı, ense, diz arkası gibi bölgeler öncelikle incelenmeli. Erken fark edilen bir kene, çoğu zaman büyük bir sorunun önüne geçiyor.