Türkiye Sağlık Araştırması: obezite ve sigara arttı

Türkiye’nin sağlık karnesi güncellendi. TÜİK’in Türkiye Sağlık Araştırması 2025 sonuçlarına göre obezite artışını sürdürüyor. 15 yaş ve üzeri bireylerde obezite oranı yüzde 21,8’e çıktı. 2022’de bu oran yüzde 20,2’ydi. Tablo, kilo ve hareketsizlik başta olmak üzere birçok başlıkta dikkat çekici veriler içeriyor.

Cinsiyete göre fark belirgin. Obezite kadınlarda yüzde 24,8, erkeklerde yüzde 18,7 seviyesinde. Fazla kilolu olanların oranı ise erkeklerde yüzde 43,1, kadınlarda yüzde 32,2. Yani nüfusun önemli bir bölümü, ideal kilonun üzerinde. Bu rakamlar, uzun vadede birçok kronik hastalığın da zeminini oluşturuyor.

Her 10 kişiden 8’i hareketsiz

Araştırmanın en çarpıcı başlığı fiziksel aktivite. Düzenli hareket etmeyenlerin oranı yüzde 86,6. Kadınlarda hareketsizlik yüzde 89,7, erkeklerde yüzde 83,5. Haftada 150-300 dakika aktivite yapabilenler ise oldukça az: erkeklerde yüzde 4,1, kadınlarda yüzde 2,7. Kısacası düzenli egzersiz hâlâ küçük bir azınlığın alışkanlığı.

Son 12 ayda en sık bildirilen sağlık sorunları da açıklandı. Listenin başında yüzde 24,3 ile bel bölgesi problemleri var. Onu yüzde 16,9 ile hipertansiyon, yüzde 16,7 ile boyun bölgesi problemleri izliyor. Şeker hastalığı yüzde 11,9, yüksek kan lipidleri yüzde 10,1 oranında görülüyor. Kas-iskelet şikâyetlerinin ilk sıralarda olması, hareketsiz yaşamla birlikte değerlendiriliyor.

Sigara yeniden yükselişte

Tütün tarafında da artış var. Her gün tütün mamulü kullananların oranı yüzde 30,1’e ulaştı; 2022’de yüzde 28,3’tü. Erkeklerde bu oran yüzde 42,9, kadınlarda yüzde 17,5. Alkol kullanımı ise görece sabit kaldı: son 12 ayda alkol kullananların oranı yüzde 12,6 olarak kaydedildi.

Veriler her başlıkta olumsuz değil. Kanser taramalarında gözle görülür bir iyileşme var. 40 yaş üstü kadınlarda son bir yılda mamografi çektirenlerin oranı yüzde 16,7’ye yükseldi; 2022’de yüzde 10,8’di. Smear testi yaptıranların oranı da yüzde 7,2’den yüzde 11,8’e çıktı. Yine de hiç smear testi yaptırmayan kadınların oranı yüzde 59 gibi yüksek bir seviyede.

Çocuklarda solunum yolu enfeksiyonu ilk sırada

Araştırma çocukların sağlık tablosunu da mercek altına aldı. 0-6 yaş grubunda son altı ayda en sık görülen sorun, yüzde 28,5 ile üst solunum yolu enfeksiyonu oldu; onu yüzde 24 ile ishal izledi. 7-14 yaş grubunda ise sıralama benzer: üst solunum yolu enfeksiyonu yüzde 24,6, ishal yüzde 16,4. Ağız ve diş problemleri yüzde 8,2’de kaldı. Mevsimsel enfeksiyonlar hâlâ ağır basıyor.

Yaşla birlikte fiziksel zorluklar da artıyor. Merdiven inip çıkmakta zorlananların oranı kadınlarda yüzde 8,3 iken erkeklerde yalnızca yüzde 3,7; yürümede zorluk yaşayanlarda da benzer bir uçurum var. Öğrenme ve hatırlamada güçlük çekenlerde yine kadınlar öne çıkıyor. Bu veriler yaşlanan nüfusun günlük yaşam kalitesine dair önemli ipuçları sunuyor.

Rakamlar bir bütün olarak okunduğunda tablo net: kilo ve sigarada artış, harekette ise ciddi bir eksiklik öne çıkıyor. Araştırma, bireysel bir değerlendirme aracı değil; toplumun genel eğilimlerini gösteren bir fotoğraf. Sağlıkla ilgili kişisel kararlar için hekim görüşü esas alınır. Bu veriler ise Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda hangi başlıklara ağırlık vermesi gerektiğine dair güçlü bir yön gösteriyor.