Apple, AB’de App Store davasını kaybetti: DMA kararı

Avrupa Birliği Genel Mahkemesi, Apple‘ın Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında “geçit bekçisi” ilan edilmesine karşı açtığı davaları reddetti. Karar, App Store ve iOS’un Avrupa’daki konumunu doğrudan ilgilendiriyor. Böylece Apple DMA davası teknoloji devinin aleyhine sonuçlandı ve şirketin Birlik içindeki yükümlülükleri geçerliliğini korudu.

Lüksemburg merkezli mahkeme, teknoloji devinin iki ayrı başvurusunu da geri çevirdi. Şirket, hem App Store’un hem de iOS işletim sisteminin yasadaki “gatekeeper” tanımına sokulmasını hukuka aykırı bulmuştu. Mahkeme bu itirazı yerinde görmedi.

Süreç yeni değil. Avrupa Komisyonu, DMA kapsamında büyük platformları ilk kez Eylül 2023’te geçit bekçisi olarak belirlemişti. Apple da o listeye alınan altı şirketten biriydi. Karara itiraz eden şirket, davayı iki yıla yakın sürdürdü ve şimdi ilk derece mahkemesinde eli boş döndü.

Geçit bekçisi ne anlama geliyor?

DMA, 2023 yılından bu yana kademeli olarak uygulanıyor. Yasa, kullanıcı ve işletmeler arasında kritik bir kapı görevi gören büyük dijital platformları “geçit bekçisi” olarak tanımlıyor. Bu sınıfa giren şirketler daha sıkı kurallara uymak zorunda. Apple’ın yanı sıra Alphabet, Meta, Amazon, Microsoft ve ByteDance de aynı listede yer alıyor.

Geçit bekçisi statüsü somut yükümlülükler getiriyor. Şirketler, kendi hizmetlerini rakiplerinin önüne koyamıyor. Kullanıcının uygulamayı silmesini ya da varsayılan ayarları değiştirmesini engelleyemiyor. En can alıcı madde ise şu: iPhone’a App Store dışından uygulama yükleme ve alternatif ödeme yöntemlerine kapıyı aralama zorunluluğu.

Bu kuralların bir kısmı Avrupa’da çoktan hayata geçti. Apple, 2024’te iOS 17.4 güncellemesiyle AB’deki kullanıcılara üçüncü taraf uygulama mağazalarını açtı ve geliştiricilerden aldığı komisyon oranını düşürdü. Şirket bu adımları isteyerek değil, yasal zorunluluk nedeniyle attığını her fırsatta yineledi. Mahkemenin son kararı ise bu zorunluluğun dayanağını sağlamlaştırdı.

Apple neden itiraz etmişti?

Cupertino merkezli şirket, kapalı ekosistemini yıllardır güvenlik ve gizlilik gerekçesiyle savunuyor. Apple’a göre üçüncü taraf uygulama mağazalarına izin vermek, kullanıcıyı kötü amaçlı yazılıma ve dolandırıcılığa açık hale getiriyor. Şirket bu nedenle DMA’nın kendi platformlarına uygulanmasına baştan karşı çıktı.

Avrupa Komisyonu ise farklı düşünüyor. Komisyona göre kapalı sistem, rekabeti kısıtlıyor ve tüketiciyi tek bir mağazaya mahkûm ediyor. Genel Mahkeme’nin kararı, bu ikinci görüşü hukuken destekliyor.

Kararın maliyet boyutu da var. DMA, kurallara uymayan şirketlere küresel yıllık cironun yüzde 10’una kadar para cezası verme yetkisi tanıyor. Tekrarlanan ihlallerde bu oran yüzde 20’ye çıkabiliyor. Apple’ın bugünkü ölçeği düşünüldüğünde, olası bir cezanın milyarlarca euroyu bulması işten değil.

Türkiyeli kullanıcı için ne değişir?

Karar doğrudan Avrupa Birliği pazarını bağlıyor. Ancak Apple’ın AB için attığı adımlar çoğu zaman diğer ülkelere de sızıyor. Alternatif uygulama mağazaları ve yan yükleme (sideloading) özellikleri önce Avrupa’da devreye giriyor, ardından benzer düzenleme baskısı gören pazarlarda tartışmaya açılıyor.

Kısa vadede Türkiye’deki iPhone kullanıcısı için pratik bir değişiklik yok. Yine de tablo net: “duvarlarla çevrili bahçe” olarak bilinen kapalı model, dünyanın en büyük ikinci ekonomik bloğunda hukuki bir yenilgi aldı. Bu, benzer davaların önünü açan bir emsal niteliği taşıyor.

Düzenleme baskısı yalnızca Avrupa ile sınırlı değil. Japonya, Güney Kore ve İngiltere de uygulama mağazalarına yönelik kendi kurallarını olgunlaştırıyor. Bu ülkelerdeki adımlar, Apple’ın küresel ölçekte daha esnek bir modele geçmesini zorlayabilir. Uzmanlara göre asıl kırılma, birden fazla büyük pazarın aynı yönde hareket etmesiyle gelecek.

Apple’ın karara karşı bir üst mahkemeye, yani Avrupa Birliği Adalet Divanı’na başvurma hakkı bulunuyor. Şirketten bu yönde bir açıklama gelip gelmeyeceği önümüzdeki günlerde netleşecek.